Bitkilerle kış çayı nasıl hazırlanır?

Fitoterapi Derneği Başkanı Prof. Dr. Ekrem Sezik, çay hazırlamada kullanılacak bitkilerle ile ilgili olarak önemli uyarılarda bulundu:

‘AÇIKTA SATILANLARA RAĞBET ETMEYİN’

“Kış gelince, soğuk algınlığına yakalanınca, nezle olunca hatta yemekten sonra biraz hazımsızlık hissederek gazdan rahatsız olduğumuzda aklımıza ‘Acaba neyi kaynatıp içsem?’ sorusu gelir. Ardından aklınıza aktara gidip bazı otları almak gelmesin lütfen. Aktarlarda kaç yıllık olduğu ve depolarda beklerken üzerinde hangi canlıların (!) gezdiği belli olmayan, çuvallar veya kutular içinde bulunan bitkiler satılıyor. Her derde deva olanların yanında soğuk algınlığı gibi günlük rahatsızlıklar için de karışımlar veriliyor. Karışımlardaki bitkilerde hangi pestisitler, herbisitler ve ağır metaller var? Hiçbiri kontrol edilmiyor. Bilinen firmaların poşet çaylarını kullanınız. Bu tavsiyeyi yapmamın sebebi, nasıl hazırlandıklarını, üretim yerlerini, hammadde olarak kullanılan bitkileri veya bitki kısımlarında sağlık için gerekli analizlerin yapıldığını bilmem ve kalitelerine güvenmem. Dolayısıyla ben de gönül rahatlığıyla tavsiye edebiliyorum.”

BU TAVSİYELER DİKKAT!

Prof. Dr. Ekrem Sezik, kaliteyle ilgili bu uyarıları yaptıktan sonra tavsiyeler de verdi: “Soğuk algınlığı, nezle gibi kış rahatsızlıklarında pek çok bitkinin hem bu rahatsızlıkları yapan mikroorganizmalara etkileri hem de belirtileri azaltıcı, rahatlatıcı etkileri bilinmektedir. Bu bitkilerden hazırlanan bir çay (kış çayı) ve gargarayı sizlere tavsiye edeceğim.”

‘KIŞ ÇAYI İÇMEK İÇİN HASTA OLMAYI BEKLEMEYİN’

Prof. Dr. Ekrem Sezik’in tavsiye ettiği “kış çayı” şöyle hazırlanıyor: “Ihlamur (1 poşet), papatya (1 poşet), adaçayı (1 poşet), karanfil (4-5 adet), tane karabiber (4-5 adet), zencefil (2-3 ince dilim), bir tutam kekik, orta boy bir elmanın kalın soyulmuş kabuğu en az yarım litre sıvı alabilecek bir cam kaba veya porselen demliğe konur. Parça iyi kalite tarçın varsa küçük bir kabuk parçası da ilâve edilebilir, üzerine 5-6 su bardağı kaynar olmayan sıcak su ilâve edip 15-20 dakika kadar çay gibi demlenir, süzüp içilir. Tatlandırıcı olarak fincana 1-2 kaşık bal ilâve edilebilir. Bu çayı, göğüs yumuşatıcı, balgam söktürücü ve rahatlatıcı olarak kullanabilirsiniz. Kış çayını bütün aile soğuk kış akşamları içmenizde yarar var. İlla hasta olmayı beklemeyin.”

ADAÇAYIYLA GARGARA NASIL YAPILIR?

“Porselen bir kupaya 1 poşet adaçayı koyunuz. Üzerine kaynar olmayan sıcak su ilâve edip 10 dakika kadar bekletiniz, adaçayını çıkarıp ılık hale gelmesini bekleyiniz. Bununla gargara yapınız. Gargara yaptıktan sonra en az 1 saat herhangi bir şey yiyip içmeyiniz. Aynı şekilde taze hazırlanmış sıvıyla günde 5-6 defa gargara yapabilirsiniz. Boğaz ağrı ve yanmasına iyi geldiğini göreceksiniz. Çünkü adaçayının antimikrobiyal ve antiviral etkisi var.”

BİTKİ ÇAYLARI MİDE RAHATSIZLIKLARINA DA BİREBİR

Prof. Dr. Ekrem Sezik bitki çaylarının hafif mide rahatsızlıklarında da kullanabileceğini söyledi: “Avrupa İlaç Kurumu, mayıs papatyası, tarçın kabuğu, nane yaprağı, zencefil kökü, rezene ve anason meyvelerinin şişkinlik, gaz, hazımsızlık ve hafif spazm görülen sindirim sistemi rahatsızlıklarında geleneksel olarak kullanılabileceğini kabul ediyor. Diğer bilimsel kaynaklarda da bu bitkilerin sindirim sistemi rahatsızlıkları ile ilgili olan başka pek çok yararlı etkilerinin de bulunduğu belirtilmektedir. Mesela papatyanın enflamasyon giderici, ödem boşaltıcı, antimikrobiyal, idrar artırıcı, rezenenin safra salgısını artırıcı ve çocuklarda görülen sindirim sistemi sancılarını (kolik) giderici, tarçının spazm giderici, nanenin mikroorganizmaların üremesini durdurucu özelliği gibi…”

HAZIMSIZLIK VE GAZA NE İYİ GELİR?

Böyle etkilere sahip bitkilerden yararlanmak gerektiğini söyleyen Sezik, uygun karışımların yapılmasının yararlı olacağını belirterek bazı çay formülleri verdi: “Yemeklerden sonra aşağıda yapılışını anlattığım çayı hazırlayıp içiniz. Hem sindirim sisteminiz rahatlayacak hem de vücudunuzun sıvı ihtiyacını karşılamış olacaksınız.

Çayın hazırlanışı şöyle: Cam bir kap veya porselen demliğe 1 poşet papatya, 1 poşet nane, 1 çay kaşığı rendelenmiş zencefil (veya 1 poşet zencefil), 3-4 karanfil koyun, üzerine kaynar olmayan sıcak su ilâve edin. Su miktarı 2-3 kupa çay hazırlamaya yetecek kadar olmalı. 5-10 dakika bekletip gerekiyorsa ailenin diğer üyeleri ile paylaşıp için. Biraz farklı bir formül de aşırı gazdan rahatsız olanlar için: Yine cam bir kaba veya porselen demliğe 1 poşet papatya, 1 poşet rezene, 1 poşet adaçayı, 1 poşet nane, birkaç parça tarçın koyup, üzerine kaynar olmayan sıcak su ilâve edin. Su miktarı yine 2-3 kupa çay içmenize yetecek miktarda olmalıdır. 5-10 dakika bekletip kullanınız.”

BİTKİ ÇAYI HAZIRLARKEN KAYNAR SU KULLANMAYIN!

Prof. Dr. Ekrem Sezik, bitki çayı hazırlarken dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntıyı daha aktardı: “Son yapılan çalışmalarda uçucu yağ taşıyan papatya, adaçayı, nane gibi bitkisel ürünlerde kaynar su kullanıldığı zaman, etkili maddeleri taşıyan uçucu yağ miktarında kayıp olduğu bulundu. Dolayısıyla kaynama noktasına gelmemiş takriben 80 derece civarındaki suyu kullanmanızı tavsiye ediyorum.”